Sınav Kaygısı: LGS ve YKS Öncesi Öneriler

LGS ve YKS yaklaştıkça evlerde gerginlik artar. Çocuk ders başına oturamaz, oturduğunda aklında tutamaz, deneme sonuçları düştükçe kendine olan güveni de azalır. Ebeveynler ise nasıl yardım edeceklerini bilemez. Okullarda psikolojik danışmanlık yapılan yıllarda en sık karşılaşılan konulardan biri olan sınav kaygısı, doğru adımlarla yönetilebilir bir sorundur.

Sınav Kaygısı Nedir?

Bir miktar heyecan, sınavda dikkati toplamaya yardım eder. Sınav kaygısı ise bu heyecanın, öğrencinin bildiklerini bile kullanamayacağı kadar yükselmesidir. Öğrenci "Ya başaramazsam?", "Ailemi hayal kırıklığına uğratırsam?" düşünceleriyle o kadar meşgul olur ki dikkat sorulara değil, korkuya gider.

Sınav Kaygısının Belirtileri

Sınav öncesi uykusuzluk, iştahsızlık, mide bulantısı, baş ağrısı
Sınavda zihnin "boşalması", bilinen soruları hatırlayamamak
Ders çalışmayı sürekli erteleme ya da tam tersine dinlenmeden çalışma
Deneme sonuçlarından sonra uzun süren mutsuzluk ve öfke
"Zaten yapamayacağım" gibi umutsuz düşünceler
Arkadaşlarla kıyaslama ve sosyal medyada başkalarının sonuçlarını takip etme

Sınav Kaygısını Artıran Etkenler

Sınav kaygısı yalnızca öğrencinin içinden gelmez; çevre de onu besler. Sonuca aşırı anlam yüklemek ("Bu sınav hayatını belirleyecek"), sürekli kıyaslama, mükemmeliyetçilik ve öğrencinin değerini notlarına bağlamak kaygıyı artırır. Düşük özgüven ve "hata yapmamalıyım" inancı da sık görülen zeminlerdir. İstanbul'da uzun okul ve dershane yolları, uyku süresini kısaltarak tabloyu ağırlaştırır.

Öğrenciler İçin Pratik Öneriler

Uyku önce gelir: Gece yarısına kadar çalışmak, ertesi gün öğrenilenleri hatırlamayı zorlaştırır. Sınav dönemlerinde 7-8 saat uyku hedeflenmeli.
Kısa ve düzenli çalışma: 40-50 dakikalık çalışma ve 10 dakikalık mola, saatlerce aralıksız oturmaktan daha verimlidir.
Denemeyi öğrenme aracı olarak görmek: Deneme sonucu bir hüküm değil, neyin eksik olduğunu gösteren bir haritadır.
Nefes ve gevşeme: Sınav başında birkaç kez yavaş nefes almak bedenin alarmını düşürür.
Telefonu uzak tutmak: Çalışırken telefonu başka odada bırakmak hem dikkati hem de kıyaslamayı azaltır.

Ebeveynler İçin Öneriler

Sonuçtan çok emeği takdir edin: "Bu hafta düzenli çalıştın" demek, "Netin neden düştü?" demekten çok daha etkilidir.
Kardeşlerle, kuzenlerle ve arkadaşlarla kıyaslamaktan kaçının.
Evde sınav konusunun konuşulmadığı zamanlar ve alanlar bırakın.
Kendi kaygınızı çocuğunuza yansıtmamaya çalışın; sakin bir ebeveyn çocuğun en güçlü dayanağıdır.
Çocuğunuzun sınav dışındaki ilgi alanlarına ve arkadaşlıklarına zaman tanıyın.

Ne Zaman Destek Alınmalı?

Kaygı uyku ve yemeyi ciddi biçimde bozuyorsa, öğrenci sınava girmekten kaçınıyorsa, ağlama nöbetleri ve umutsuzluk sık görülüyorsa ya da kaygı yüzünden bildiklerini kağıda dökemiyorsa uzman desteği faydalı olur. Terapide öğrenciyle kaygıyı besleyen düşünceler, çalışma düzeni ve gevşeme becerileri üzerine çalışılır. Ebeveynlerle de evdeki iletişim ele alınır. Bu konuda ergenlerle iletişim yazısı da yol gösterici olabilir.

Sık Sorulan Sorular

Sınav kaygısı için terapiye ne zaman başlanmalı?

İdeal olan sınavdan birkaç ay önce başlamaktır; böylece öğrenilen beceriler denemelerde uygulanarak pekiştirilir. Yine de sınava birkaç hafta kala başlanan kısa çalışmalar da işe yarar.

Göktürk'te LGS ve YKS öğrencileriyle yüz yüze çalışılıyor mu?

Evet. Göktürk'teki muayenehanede Kemerburgaz, Zekeriyaköy ve Eyüpsultan'dan gelen ortaokul ve lise öğrencileriyle yüz yüze görüşülmektedir. Yoğun dershane programı olan öğrenciler için online seans da mümkündür.

Sınav kaygısı başarıyı ne kadar etkiler?

Yüksek kaygı, dikkati ve hafızayı doğrudan etkiler; bu yüzden aynı bilgiye sahip iki öğrenciden kaygısı yüksek olan daha düşük sonuç alabilir. Kaygı yönetimi bu farkı kapatmaya yardım eder.

İstanbul Göktürk'teki muayenehanede yüz yüze ya da online olarak sınav kaygısı yaşayan öğrenciler ve aileleri için destek alabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tanı ya da tedavi yerine geçmez. Yaşadığınız zorluklar sürüyorsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurmanız önerilir.

Destek almak için iletişime geçebilirsiniz.